Gramy, Gotujemy – Partycypujemy

Program: KPRM/Departament Polityki Senioralnej

Lider Projektu: Fundacja Biosynergia

Czas trwania projektu: 01.06.2025 – 31.12.2025

Opis projektu

Celem zadania była samoorganizacja seniorów na rzecz podnoszenia jakości edukacji w zakresie zdrowego odżywiania w placówkach publicznych świadczących usługi na rzecz seniorów w aglomeracji łódzkiej. Dodatkowym celem było także zwiększenie dostępu do informacji na temat jakości oferowanego jedzenia oraz tworzenie oddolnej inicjatywy na rzecz polepszenia oferowanych seniorom posiłków. Realizacja tych działań przyczyniła się do podniesienia jakości życia osób na dietach specjalnych, wynikających ze stanu zdrowia czy też zaleceń lekarskich, a także podniosła wiedzę na ten temat w ich środowisku, co zmniejszyło wykluczenie, jakiemu podlegali.

Cel został zrealizowany poprzez cykl warsztatów praktyczno‑teoretycznych oraz kampanię edukacyjną prowadzoną za pośrednictwem spotkań, mediów społecznościowych i stworzenie planszowej gry kulinarnej dostępnej w miejscach koncentracji życia seniorów. Działania były skierowane głównie do 24 osób będących na dietach (w tym alergicznych), ich bliskich oraz placówek edukacyjnych i zbiorowego żywienia, a także do Urzędu Miasta Łodzi — w tym Wydziału Zdrowia Publicznego, w którym znajduje się Oddział ds. Polityki Senioralnej i Zdrowotnej oraz Rzecznik Seniorów.

W całym projekcie (we wszystkich oferowanych aktywnościach) udział wzięło 220 beneficjentów.

Cele projektu

Głównym celem projektu było zwiększenie kompetencji 29 osób pracujących z młodzieżą w zakresie realizacji działań ekologicznych i edukacyjnych z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych – zarówno pod względem logistycznym, jak i merytorycznym.
Projekt miał na celu rozwijanie empatii wobec środowiska naturalnego, przedmiotów i ludzi, pogłębianie rozumienia idei Less Waste w życiu osobistym i zawodowym, wzmacnianie kompetencji komunikacyjnych i krytycznego myślenia oraz przygotowanie uczestników do skutecznego przekazywania wiedzy ekologicznej młodzieży w nowoczesny i angażujący sposób.

Główne działania

1. Cykl warsztatów kulinarnych

Cykl warsztatów kulinarnych, dopasowanych do potrzeb i zainteresowań beneficjentów. Zajęcia miały zarówno charakter teoretyczny, jak i praktyczny. Podczas zajęć przekazaliśmy wiedzę i umiejętności z zakresu zdrowego odżywiania, diet odpowiednich dla seniorów, komponowania zbilansowanych posiłków, stosowania zdrowych zamienników oraz czytania etykiet i składu produktów spożywczych. Beneficjenci dowiedzieli się również, jak przeprowadzać warsztaty i szkolenia dla innych osób, współpracować w grupie oraz efektywnie dzielić się wiedzą.

2. Cykl warsztatów i spotkań kulinarnych, prowadzonych przez seniorów

W ramach działania  „Senior dla Seniora” zrealizowano cykl warsztatów i spotkań kulinarnych, prowadzonych przez seniorów na rzecz lokalnej społeczności. Po zakończeniu etapu szkoleniowego uczestnicy projektu, pracując w zespołach lub indywidualnie, przy wsparciu opiekunów (Jacek Jędrzejczak i Justyna Zielińska) przygotowali i przeprowadzili własne otwarte warsztaty edukacyjne.

Zrealizowano łącznie 11 spotkań, z których każde trwało 3 – 5 godzin. Warsztaty skierowane były do 120 uczestników i dotyczyły tematów związanych ze zdrowym odżywianiem oraz gotowaniem. Seniorzy pełniący rolę edukatorów wykorzystywali wiedzę i umiejętności zdobyte podczas wcześniejszych szkoleń, co sprzyjało aktywizacji innych osób, wymianie doświadczeń oraz budowaniu nowych relacji społecznych.

Zajęcia realizowane były w dwóch formach: stacjonarnej oraz zdalnej. Forma tradycyjna obejmowała bezpośrednią pracę warsztatową z grupą uczestników. Alternatywnie prowadzono działania w formule online, obejmujące nagrania warsztatów kulinarnych oraz webinaria edukacyjne. Seniorzy prowadzący zajęcia bez udziału gości byli nagrywani, a przygotowane materiały filmowe udostępniono uczestnikom projektu za pośrednictwem platform YouTube oraz Facebook. Łącznie obejrzało te filmy powyżej 50 000 osób.

Zastosowanie dwóch ścieżek wolontariacko-edukacyjnych wynikało z potrzeb zgłaszanych przez seniorów podczas wcześniejszych działań oraz z chęci poszerzenia kanałów upowszechniania wartości promowanych w projekcie. Forma zdalna przyczyniła się również do rozwoju kompetencji cyfrowych seniorów oraz umożliwiła udział w edukacji kulinarno-zdrowotnej osobom, które nie mogły uczestniczyć w spotkaniach stacjonarnych, m.in. z powodu ograniczeń zdrowotnych lub mobilności.

Rezultaty:

3. Samopomocowa grupa dietetyczna

W ramach projektu zapewniono wsparcie seniorom znajdującym się w procesie zmiany diety, rekonwalescencji oraz mierzącym się z postępującymi chorobami. Uczestnicy mieli możliwość regularnych spotkań w formule grupy wsparcia, która stanowiła przestrzeń do rozmowy o bieżących doświadczeniach, wyzwaniach dnia codziennego oraz o możliwościach wpływu na otaczającą ich rzeczywistość i potrzebach związanych z wprowadzaniem zmian.

Istotnym elementem pracy grupy było wzajemne korzystanie z doświadczeń jej członków oraz budowanie relacji opartych na zasadzie wzajemności, obejmującej m.in. pomoc w postaci poświęconego czasu lub wykonanej pracy na rzecz innych uczestników. Nad przebiegiem działań czuwał doświadczony coach grupowy, natomiast opiekę organizacyjną i merytoryczną nad grupą sprawowali Justyna Zielińska oraz Jacek Jędrzejczak.

Spotkania grupy samopomocowej odbywały się z częstotliwością raz na dwa tygodnie. W trakcie realizacji projektu przeprowadzono łącznie 10 spotkań, z których każde trwało 3 godziny. Zwieńczeniem pracy grupy był raport opracowany przez prowadzącego, zawierający analizę problemów i zagrożeń zidentyfikowanych przez seniorów oraz opis wypracowanych przez nich rozwiązań i możliwości wprowadzania zmian – zarówno na poziomie indywidualnym, jak i w ramach społeczności lokalnej.

4. Wydanie publikacji – Ebook łączący temat kulinarny i partycypacyjny

W ramach realizacji zadania opracowano i udostępniono publikację w formie ebooka pt. „Zdrowe odżywianie dla Seniorów”, łączącą funkcję poradnika edukacyjnego oraz zbioru przepisów kulinarnych. Publikacja stanowi  trwały rezultat projektu oraz narzędzie upowszechniające wiedzę zdobytą podczas działań warsztatowych.

Treści publikacji zostały wypracowane w sposób partycypacyjny, przy aktywnym udziale seniorów – beneficjentów projektu. Zebrano i opracowano przepisy kulinarne powstałe lub wykorzystywane w trakcie części praktycznej warsztatów, a także materiały merytoryczne bazujące na wiedzy przekazanej podczas zajęć teoretycznych. Publikację uzupełniono dokumentacją fotograficzną wykonaną w trakcie realizacji zadania.

Integralnym elementem ebooka był opis roli działań edukacyjnych w budowaniu świadomości zdrowotnej i społecznej wśród osób starszych. W publikacji uwzględniono również wnioski i rekomendacje seniorów wypracowane podczas konsultacji prowadzonych w trakcie projektu, odnoszące się do działań wspierających zdrowie w przestrzeni miejskiej Łodzi.

Ebook został udostępniony wszystkim beneficjentom projektu oraz przekazany do zasobów cyfrowych DDP i DPS  w Łodzi oraz bibliotek. W celu zapewnienia dostępności, na indywidualne zgłoszenie uczestników przygotowano również wersję drukowaną publikacji dla osób niemających możliwości korzystania z narzędzi cyfrowych.

Zakres tematyczny publikacji obejmował następujące zagadnienia:

1. Wprowadzenie
2. Zapotrzebowanie żywieniowe u seniorów
3. Zdrowa dieta w praktyce
4. Najczęstsze problemy zdrowotne a dieta
5. Planowanie posiłków
6. Przykładowe jadłospisy
7. Rekomendacje seniorów w zakresie działań wspierających zdrowie w mieście Łodzi

5. Gra kulinarno-partycypacyjna „COME – Czas Odzyskać Moc i energię!„

W ramach realizacji zadania beneficjenci projektu, przy wsparciu facylitatora oraz specjalisty w zakresie projektowania gier planszowych, opracowali partycypacyjną grę planszową poświęconą zagadnieniom zdrowego odżywiania. Gra została zaprojektowana w sposób angażujący uczestników we wspólne podejmowanie decyzji oraz wymianę wiedzy.

Proces tworzenia gry miał charakter wieloetapowy i partycypacyjny, a jej fabuła i mechanika zostały wypracowane w trakcie trwania projektu w wyniku współpracy wszystkich bezpośrednich uczestników. Zastosowano metodologię Design Gaming, obejmującą etap generowania pomysłów, ich analizę, projektowanie mechaniki, testowanie oraz wdrażanie kolejnych modyfikacji na podstawie zebranych opinii użytkowników.

W ramach działań przygotowawczych przeprowadzono 5 spotkań warsztatowych, z których każde trwało 4 godziny. Spotkania te służyły zbieraniu i analizie pomysłów dotyczących scenariusza gry, sposobów przekazywania treści edukacyjnych z zakresu zdrowego odżywiania oraz zapewnienia partycypacyjnego charakteru rozgrywki. Efektem tego etapu było opracowanie scenariusza gry, wstępnej wersji elementów planszowych oraz instrukcji.

Następnie przeprowadzono fazę testowania gry – 1 spotkanie – obejmującą ocenę grywalności, prostoty zasad oraz czytelności przekazu edukacyjnego. Kolejnym etapem było przygotowanie oprawy graficznej i plastycznej oraz opracowanie wersji gry dostosowanej do wymogów druku. Po zakończeniu procesu produkcyjnego gra została wydana i przeznaczona do bezpłatnej dystrybucji.

W ramach upowszechniania rezultatów projektu zrealizowano 5 działań prezentacyjnych, z których każde trwało 3 godziny. Spotkania te odbyły się w 5 placówkach – bibliotekach i Centrach Aktywności Lokalnej w Łodzi. Seniorzy wraz z opiekunami  prezentowali grę, angażując uczestników w rozgrywkę oraz inicjując dyskusję dotyczącą jakości żywienia seniorów i potrzeby wprowadzania zmian w publicznym dyskursie na temat zdrowego odżywiania osób starszych. Prezentacje gier były połączone z godzinnymi warsztatami dbania o swoją odporność, a zwycięzcy otrzymywali gry do domu. Każde miejsce, które  nas gościło, również otrzymało 3 sztuki gry do dalszego użytku, stanowiąc trwały rezultat projektu oraz narzędzie dalszych działań edukacyjnych.

6. Gala partycypacji seniorów – spotkanie podsumowujące

Rezultaty projektu: